Artık kentsel dönüşümü sadece “eski bina yıkıldı, yeni bina yapıldı” şeklinde düşünmek yeterli değil.
Kentsel dönüşüm denildiğinde çoğumuzun aklına ilk olarak eski ve riskli binaların yenilenmesi geliyor. Bu bakış açısı elbette yanlış değil. Çünkü Türkiye gibi deprem riski yüksek bir ülkede güvenli yapı ihtiyacı, kentsel dönüşümün en temel gerekçelerinden biri.
Ancak 2026 yılıyla birlikte kentsel dönüşüm daha geniş bir çerçevede ele alınmaya başlıyor. Kentlerin geleceği artık sağlam binalarla beraber daha az enerji tüketen, çevreye daha az yük getiren, insanı merkeze alan ve yaşam kalitesini artıran alanlarla kurulacak.
Bugün bir yapının güvenli olması kadar, o yapının ne kadar enerji tükettiği, dönüşüm sürecinde ortaya çıkan atıkların nasıl yönetildiği ve yeni yaşam alanlarının yeşil alan, ulaşım, sosyal donatı ve mahalle kültürü açısından nasıl tasarlandığı da önemli hale geliyor. Yani kentsel dönüşüm artık sadece yapıların değil, yaşam biçimimizin de yeniden düşünülmesi anlamına geliyor.
2026 yılı bu açıdan önemli bir döneme işaret ediyor. Türkiye, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde uluslararası alanda çalışmalarını yürütmeye başladı. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e 9–20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da ev sahipliği yapacak. COP31; iklim değişikliğiyle mücadele, karbon salınımının azaltılması, enerji verimliliği ve sürdürülebilir şehircilik gibi konuların ele alınacağı önemli bir uluslararası buluşma olacak. Söz konusu konferans Türkiye için yalnızca diplomatik bir organizasyon değil, aynı zamanda yeşil şehir vizyonunu ve sürdürülebilir kentleşme hedeflerini görünür kılma fırsatı sunması bekleniyor.
Kentsel dönüşümün yeni dönemine işaret eden bir diğer konu ise yapılan yasal düzenlemeler. 7552 sayılı İklim Kanunu sayesinde yeşil büyüme ve net sıfır emisyon hedefi yasal bir çerçeveye kavuştu. Bu kanun yeni dönem için bize şunu gösteriyor: kentsel dönüşüm projeleri; enerji verimliliği, atık yönetimi, karbon azaltımı ve iklim dirençliliği açısından değerlendirilmesi şart haline gelecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının çalışmalarına bakıldığında kentsel dönüşüme ilişkin yeni vizyonun temelleri daha önce başlamıştı. 2022 yılında duyurulan Neredeyse Sıfır Enerjili Binalar yaklaşımı, 2025 itibarıyla toplam yapı inşaat alanı 2.000 m² ve üzeri yeni binalarda zorunlu hale geldi. Bu yapılarda kullanılan enerjinin en az %10’unun yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanması gerekiyor. Bu durum, özellikle büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerinde güneş enerjisi sistemleri, enerji verimli cepheler, güçlü yalıtım çözümleri ve verimli mekanik sistemlerin daha fazla gündeme geleceğini gösteriyor.
Bu bağlamda yeni nesil kentsel dönüşüm projelerinde binalar; daha az enerji tüketen ve daha ekonomik yapılar olarak tasarlanmalıdır. İyi ısı yalıtımı, enerji verimli camlar, güneş panelleri, doğal havalandırma, gölgelendirme, yeşil çatı, geçirgen zeminler, yağmur suyu toplama ve gri su kullanımı gibi çözümler; hem enerji tüketimini hem de kullanıcıların giderlerini azaltır. Dönüşüm sırasında ortaya çıkan beton, demir, cam, ahşap ve hafriyat gibi yıkım atıkları da doğru şekilde ayrıştırılarak yeniden kullanılabilir veya ekonomiye kazandırılabilir. Böylece kentsel dönüşüm daha güvenli, daha tasarruflu ve çevreye daha duyarlı şehirler oluşturma süreci haline gelir.
Tüm bu teknik başlıkların yanında unutulmaması gereken en önemli nokta kentsel dönüşümün merkezinde insanın olmasıdır. Başarılı bir dönüşüm; güvenli, erişilebilir, sosyal yaşamı destekleyen ve mahalle bağlarını güçlendiren yaşam alanları oluşturmak anlamına gelir.
Dönüşüyoruz olarak, 2026 ve sonrasındaki yıllarda kentsel dönüşümü;
Enerji verimliliği, iklim politikaları, Sıfır Atık yaklaşımı ve insan odaklı şehircilik ilkeleriyle birlikte ele alınması gereken bütüncül bir dönüşüm süreci olarak değerlendiriyoruz.
Artık dönüşüm projelerinde yalnızca “kaç daire yapılacak?” sorusu yeterli olmayacak ve bunun yanında “Bu proje enerji tüketimini azaltıyor mu, yeşil alanı artırıyor mu, atık yönetimini dikkate alıyor mu ve kent yaşamına katkı sağlıyor mu?” soruları da çok daha önemli hale gelecek.
Paylaş